Nameya Sîyasî: Bernameya Dawîya Patrice Lumumba Ji Bo Jina Wî, Pauline Lumumba

Rêhevala min a delal,

Ez van peyvan ji t'e re dinivîsim, lê ez nizanim ev nîvîsandina min ê bikeve destê t'e, kîngê yê tikeve destê t'e

Patrice Lumumba (1925-1961)

û wehta ku t'u vî bernama min bixwînî gelo ez ê hê hebim. Her hebûn a têkoşîna mina ji bo serxwebûna welatê min, min tu carî ji wê yekê guman nekir, li doza pîroza min û rêheval ên min va me hemû jiyana xwe ji bo wê feda kir di dawi yê de serfiraz bibe. Lê ew xwestina me ji bo welatê me — mafê welatê me yê jiyanek'e bi namûs, ji bo rûmeta bêkêmasî, ji bo serxwebûnê bêkêmasî —qet bi serdestî ên  Belçîkayê û hevalbend ên wê yên rojavayî va nedihat xwestin, wan bi eşkeretî û neşkereti, birastî û nebirastî piştgiriya di navbera hinek ên rayedarên Neteweyên Yekbûyî kirin, ew civak ên ku me hemû baweriya xwe pê anî dema me gazî wan kir ku ewn alîkarîyê me bikin. 

 Wana hinek welatî ên me h'erimandin; hinek ên din kirîn; wana ji alî ên xwe da rastî xera kirin û serxwebûna me h'erimandin. Başqe çi dikarim bêjim? Bi emrê serdestan va, wekî mirî an jî sax, azad an jî girtîgehê de şexsê min negirînge. Tiştê girîng Kongoyê, gelê me ê belengaz ku serxwebûna wan xistine qefesekê, hinek mirov devra va li gelê me dinhêrin, car carna bi dilovanîya xêrxwazî ê, car carna jî bi kêf û şaî ê. Lê bawerîya min nayê hejandin.  Ez dizanim û nava dilê xwe ê dil da, ku zû an jî dereng gelê min ê xwe ji hemû dijminên xwe ê bêyanî û navxweî xilaz bike, ku ewnê bi tifaqî serê xwe bilind bikin û ji şerm û hilweşandina serdestan re bêjin na û di ronahîya rojê de rûmeta xwe bi dest bixin. 

Pauline Lumumba (1937-2014)

Em tenê nînin. Efriqa û Asîa û di azad û mirov ên hilazkirî li her quncikekê cîhanê dê bi milyon an herdem li kêleka Kongoyê bimîne. Ewnên dest ji têkoşîna xwe bernadin hettanî roja hemû serdest û kuçik ên wan ji welatê me qela bin. Ez dixwazim ew zarok ên xwe, ez ji pişt xwe dihelim, û belkî carakê din nabînim, werne gotin ku paşeroj ên Kongoyê xweş be û ku welatê wan ji wan hêvî dik'e, mîna ça ji her Kongoyî ê hêvî dike, avakirina serxwebûna xwe ya pîroz û serwerîya me pêkbînin;  ji ber ku bêdadmendî rûmet tunne e û bêserxwebûn meriv ên azad tunne e.  

Ne êrîşên hovane, ne kirinên zalimî, ne jî îşkence tu cara ji bo rihmê min nade lava kirinê, ku ez dixwazim bi serê xwe ê bilind va bimirim, di bawerîya min nehejandî ê, û bi bawerîya mina herî mezin li qedera welatê min heye li şûna bindestî ê û şermezarkirinê em ê prensîb ên pîrozî jîyan bikin.  Dîrokê rojekê bêje; ew ê nebe dîroka ku li Netewe ên Yekbûyî, Waşîngton û Parîs, an jî Brukselê tên hîn kirin, lêbelê, lê dîrok ên li welat ên xwe ji serdestan û kuçik ên wan hilazkirî were hîn kirin. Efrîqa ê dîrok'a xwe binvîse û herd jî, li bakur û li başûrê Sahara ê yê bibe dirokekê bi hûrmet û rûmet.

Ji bo min negrî rêhavala min. Ez dizanim ku welatê min, niha pir diêşin, 'yê b'karibe serxwebûn û azadîya xwe biparêze. Her bijî Kongo! Her bijî Efrîqa! 

Kara,  S. (2022). Cobalt Red: How the Blood of the Congo Powers Our Lives. St. Martin's Press. Canan Williams li Inglizîyê wegerandîye li ser Kurmancîyê. https://historicalmenwomenplaces.blogspot.com/2023/10/the-final-letter-from-patrice-lumumba.html