Ceribandinekê sergirtî ya baş dikare bext ên we li ser h'esibandina we ser karekê an çêbike an jî xiravbike. Ceribandina we ya sergirtî nîşana yekema jêhatîbûna we ye û ew kaîda we ye ku hûn ji pargîdanî ê re dibêjin ji bo çi ewna ceribandina we bixwinin.
Ceribandina sergirtî çî ye?
Ceribandina sergirtî kurteyek yek rûpelek jêhatîbûna we ye û kalîteyên ji bo karekê taybetîya ku hûn lê serlêdan dikin. Ceribandina sergirtî ya bi tundî hatî nivîsandin dê we di pêvajoyek serîlêdanê de berbi qonaxa paşîn ve bibe dema ku yekem nêrînek xurt ji we biafirîne. Hin pargîdanî ên taybet hewce dikin ku ji nû ve vegirtinê de bibe beşek ji pêvajoya serîlêdana wan dema ku yên din dikarin wê hewce nekin. Di dawiyê de xwedan rezberek vegirtinê dê di serîlêdanê de tu carî zirarê nade we.
Li jêrê mînakek heye ku hûn dikarin bikar bînin da ku ceribandina xweya bergê ava bikin:
{Roj, Meh, Sal}
{Navê Rêvebirê}
{Navê Pargîdanê}
{Navnîşan}
Birêz {Bavnav} ,
Ev name ji bo eşkerekirina meyla min e {ev kara navnîşan kirî}ev karê ku li ser xxxx.com hatî e navnîşan kirin. Li ser bingeha jêhatîbûna min di nav de {Jêhatîbûnên navnîşan kirî}. Ez pê bawer im ku ez ê ji tîmê we re bibim pêvekek mezin.
Ceribandin ên min a ku jêhatîbûn / zanîna / pisporiya min ronî dike {pisporê mijarek taybetî} û {alîyekê pîşesazîyek taybet} pê va ne. Di dema min de li {pargîdanî we ya berê}, min dikaribû {serkeftin/rizgarkirin, pere/rizgarkirin, dem / zêdekirin, firotin / zêdekirin, kerhatin}ser {aliyekê taybetî}. {Nimûneyek taybetî ya têkildar bi vê karê re navnîşan bikin, balê bikişîne ser ka hûn çawa dikarin alîkarîya pargîdanî ê bikin}
Ez gelek kelecan im {kara navnîşan kirî} kar û şiyana ku alîkarîya serfirazîya pargîdanîya we bikim. Gelek spas ji bo dema we. Dudil nebin ji bo kerema heke pirsên we hebin ku bi min re têkilî daynin. Ez bi hûrgulî qayimên xwe binirxînim û dê paşê bi we re têkilî daynim.{Roja Heftê}.
John Jay çar roj an piştî weşandina kaxeza Federalîst 1, Federalîst 2 weşand. Jay dest bigotara xwe kir bigiranî li ser girîngiya bûyerê û biryara çaverêkirî, ku bixurtî Federalîst 2 bi Federalîst 1 ve girêda. Bala wî li ser pêwîstîya hukmatek federal û awa ên wê yên bibandortir û baştir ji bo birêvebirina cûr be cûr mijar ên di nav de ewlehîya sêzdeh kolonî an li gorî şiyan ên her dewletek kesane bû. Ewî ji yêdin re du hilbijartin dapeşîya wan û di her hilbijartinêkê de bijarkek neçar bû; bibe hukmatek federal, an ji bibe hukmatek êl mirov ên mecbur yê hinek mafên xwe bidine hukmatek. Pirs ev e, kîjan dê di berjewendîya wan da ne? Jay, wekî mirovek jêhatî û, xwendî û dewlemend bû, ji Hamiltonêçêtir nêzîk û têgihîştina temaşevan ên xwe bû.
Jay temaşevan ên xwe baş nasdikir, û pêwendiyek bihêztir bi wan re hebû. Jay bang li hevparî ên wan kir; wekhevîyên wan ên çandî û olî û zimanî û eslî. Ewî b’ehsa hebû na wana li ser axa Emrîkê li sedsal an zedetir kir, tekoşîna wan li dijwarê xwecîhî an, û him jî xerkên liser axa Ewropê şîrove kir. Qet b'ehsa ji vî diwalî u çawa erd barîkî ji bo wan hatî e afirandin nek’e. Ewî bala hemû kişand ser bextewarî û dilşaî ên vê erdnîgarî ê ji wan re peyda kir. Ewî têkiliyek xurt di navbera van mirov an û axa ku wan dagîr kiribû de nîşan da. "Wusa tê xuyî ev welat û ev gel ji bo hev ra hatine çêkirin," ewî got. Yek jî mirov dibiînê Jay nîşan dike Englo-Sakson di vê axa nû de hene û li Ewropê veqetî an û cihê bûn. H'eta vê gavê, ev koçberên Englo-Sakson-Ewropî li vê axa nû da serdest bûn û meriv ên wan li Ewropê hebûn û diçûn dihatin. Piştî ş’erê şoreşgerî e hatin çûîna wan qut bûn û bûn gelekênû.Yek jî, meriv dikare şîrove bik’e Jay ji wan re piştrast dike ku ev erd ji wan re hatî e çêkirin û ew li vê axê bêkêmasî bicîh bûne. Ji ber vê yekê, hewcedarîya wan li axa Ewropê tunne e.
Qerta Sêzdeh Serdest ên Emrîk'e li 1775
Mirov dikare bêje ku gotin ên axaftin ên Jay li ser hewcedariya yekîtî a li ser bingeha hêmanên hevpar ên gel an li hember cûdahî ên wan di van du sedsal an dawî de ji hêla sîyasetmedaran ve bi berfirehî hatî e bi karanîn. Ev gotin ên axaftinê raste ji bo miletekê ji miletekê xwedî kokek esl û zimanek û olek û çandek hevpar nînin. Jay gotin ên xwe bi bûyînên wanê hevpar û yekîtî e wan berdewam kir û ji bo wan gelek şerm bibe ku êlên wan parçe bibin, yêk xwe hev re hilbavêjin û dijwarê hev bibin ji bo çavkanî an.Li ser vê yekê, dibêjê nebin mîna k’al û bavên wanên li Ewropê wan ên yêk ji sedsal an hev k'uştin; dijwarên hev bûn, hev re çavnebar bûn, erd û çavkanî an hev re parevenedikirin. Ewî dîsa got her çi cudahî ên wan hebin jî ew gişk bûne gelek.
Jay
got temaşevan ên wî "mirovên aqilmend" in. Temaşevan ên Jay netenê
aqilmend bûn û him axa bûn û him Englo-Sakson bûn û him xwedî ên mal û
milk bûn û gelek dewlemend bûn. Hema hema şeş dewlet ên ku "aqilmend ên xwe" şandibûn, xwedî ê bindest an bûn. Jay di gotara xwe de pir jêhatî bû, û bala wan dikişand ser tiştên ku wan bihev re di dema şerên xwe yên li dijwar de, eşîrên Emrîkê, Padşahî ê Brîtanî, hwd. Jay, berevajîyê Hamiltonê, zimanek yekîtî ê bikaranî ku pêşwazîya hemî xwedî ên dewlemend ên Englo-Sakson ên ji hemî kolonî an dikir. Zimanê wî xweş û bidil bû.
Jay destnîşan kir, destûra nû ne biqezayek ne jî bi zorê hatî e nîvîsandin. Berhema têgîhîştin, xwefikir û hewcedarîya kes ên ku biwelatparêzî pêşengiya kirina wan ve hat afirandin. Piştî ku bal kişand ser wekhevî ên di navbera van hemû an de, ewî diyar kir ku makezagona nû çawa pêk hat. Anagorî Jay, piştî serxwebûnê axa ên li dewletê eslî ava kirin, waxtê wan hebû ku tiştên ku qewimîne bih’esibînin û dadmendek jîr amade bikin. Ewî anî bîra gişk an “Hemwelatî ên me ên herî baş û aqilmend” ev makezagon piştî lêkolîn û lênêrîn û dilovanî nîvîsîn. Ew lazim bû ji bo dewletekê serbixwe û sîyasetmaderenparêzên wê ên serbixwe. Jay bieşkeretî gazî kir ku mirov ên sêzdeh dewlet an da ne ji bilî gelek dewlet ên piçûk lê wekî "yek neteweyek dibin yek hukmatek federal de" serfiraz bibin. Ewî jî soz da ku bêtir gotarên xwe berfireh bike. Herî dawî, bêşik got, ragihand ku mezintîya Emrîkê biyekîtîya sêzdeh dewletê ve girêdayî e.
DEMA ku gel ê Emrîk'e difikire naha ji wan tê xwestin biryarê bidin pirsek, ku di encamên wê de, divê yek ji girîngtirin ku bala wan kişandî e nîşan dik'e, rasthatina girtina wan a pir berfireh, û her waha pir birastî dîtina wê de diyar bibe.
John Jay (1745-1829)
Tiştek ji pêdivî a pêwîsta hukmatê teqeztir nîne, û biheman awaî nayê berrabûn, herdem û her çiqas were damezrandin, divê gel hin mafên xwe ên xwedayî jê re bihêle, da ku ew bihêzên pêwîst ve girêde. Ji ber vê yekê hêjayî nirxandinê ye, gelo ew ê ji bo berjewendî a gel ên Emrîk'e zêdetir bibe sedem ku ew, ji bo hemî armanc ên giştî, bibin yek netewe, dibin yek hukmatek federal de, an ew xwe di nav êl ên cîhê de pare vekin, û bidin serê her yekê heman cûre hêzên ji wan re tê şîret kirin di yek hukmatek neteweyî de cîh bigirin.
H'eta van demên dawîn ev bîr û bawerîyek bênakok bû bextewarî a gelê Emrîk ê girêdayî bi berdewamî a yekrêzî a wan e û daxwaz û dua û hewlên baştirin û jîrtirîn hemwelatî ên me bi berdewamî li ser wê armancê dihatin kirin. Lê aniha sîyasetmedar xuya dikin, yên ku serra digrin ev raman xelet e, û li şûna em di yekîtî ê de li ewlehî û bextewarî ê bigerin, divê em wê di dabeşkirina Dewlet an li ser êl ên serwerî ên cûda de bigerin. Ev gotin nû çiqas awarte xuya bike jî, dîsa jî alîgirên wê hene; û hin meriv ên ku berê pir li dijwarê wê bûn, niha alîgirî ê wan in. Çi dibe bila bibe, bersivk ên jî teşwîqên ku ev guherîn di hest û daxuyanî ên van birêzan de pêkanîne, bêguman di nav gel de ne aqilmend e ku van hîmên nû yên siyasî bipejirînin bêyî ku bitevahî bawer bin ku ew di rastî ê û saxlem de hatine damezrandin.
Gelek caran min kêfxweş kir ku ez bibînim ku Emrîk'e serbixwe ne ji deverên veqetandî û dûr pêkdihat, lê ew welatek girêdayî, berdar û berbelav beşek ji kurên me yên rojavayî ên azadî ê bû. Xweda bi rengekî taybetî ew bi cûr be cûr ax û hilberên cûr be cûr pîroz kiri e, û ew bi ç'emên bêhejmar av daye, ji bo kêf û rûniştina rûniştevanên wê. Li pey hev avên gemarî cûreyek zincîrekê li dora sînorên wê çêdike, mîna ku wê bi hev ve girêde; dema ku ç'emên herî birûmet ên cîhanê, ku li dûrahî ên guncaw diherikin, ji bo ragihandina hêsana alîkarî ên dostane, û veguheztina hevdu û pevguhertina tiştên wan ên cihêreng, otoban pêşkêşî wan dikin.
Bikêf min gelek caran bala xwe dayê ku Xweda bikêfxweşî vî welatê yekgirtî da yek gelek yekbûyî -- miletek ku ji yek bav û kalan tê, e'yne zimanek diaxive, e'yne olek destnîşan dike, e'yne kaîdekê xwe ve girêdayî e. Hukmatek, biedetên xwe pir dişibin hev û bişîret, çek û hewildan ên xwe yên hevbeş, di ş'erekî dirêj û xwînrêj de mil bi mil ş'er kirin, birûmet û azadî û serxwebûna giştî ava kirin.
Ev welat û ev gel ji bo hev hatine çêkirin, û wusa tê xuyê ku ew sêwirana Xweda bû, ku mîratek wusa rast û rehet ji bo komek ji bira ên, ku bi têkili ên herî xurt bi hev re hatine yek kirin. Qet nabe di nav çend serwerî ên necivakî, çavnebar û biyanî de were dabeş kirin.
Hestên bi vî rengî heta niha di nav hemû rêz û mezheb ên mirov an de di nav me de serdest bûne. Ji bo hemû mebest ên giştî em bi yekcarî bûne yek gel ku her welatekê li her derê xwedî heman maf û îmtiyaz û parastinê e. Wek milet me aştî çêkir û ş'er kir; wek milet me dijmin ên xwe yên hevpar têk bir; wek netewe me hevbendî û peyman çêkirin û bi dewlet ên biyanî re ketine gelek peyman an.
Hestek xurt a nirx û bereketa yekîtî ê gel di demek e pir zû de hîşt ku hukmatekê federal saz bike û wê hukmatê biparêze û him jî berdewam bike. Hema hema ji ber ku hebûna wan a sîyasî bû ew ava kirin; na, di demekê de ku niştecihên wan di nav agir de bûn, dema ku gelek xwîna hemwelatî ên wan dirijî an, û dema ku pêşkeftina dijmintî û wêraniyê cîhek hindik ji wan lêkolîn û ramanên aram û gihîştî re hîşt ku her dem divê pêşî li damezrandina welatek jîr û hevseng hukmat ji bo gelê azad. Nayê meraq kirin ku hukmatek di demên wusa nebaş de hatî damezrandin, di ceribandinê de li gorî armanca ku dixwest bersivê bide pir kêmasî û neguncan were dîtin.
Ev gelê jîr ji van kêmasî an fehm kir û poşman bû. Hîn jî ji evîndarîya azadî ê nekêmtir bi yekîtî ê ve girêdayî bûn, wan xetereya ku yekser berê û ji dûr ve ya paşîn tehdîd dikir; û ji ber ku dihatin gotin ku ewlekarî a berfireh ji bo her duyan tenê dikare di hukmatek neteweyî de ku biaqilmendî hatî damezrandin de were dîtin, wan wekî yek dengî, kongreya dereng li Philadelphia kom kir, da ku ew mijara girîng li ber çavan bigire.
Ev peymana ku ji mirov ên ku xwedî ê bawerî a gel bûn û gelek ji wan bi welatparêzî û fezîlet û şehrezayî a xwe ve pir binav û deng bûn, di demên ku h'iş û dilê mirov an diceribandin, karekî giran kir. Di demsala nerma aştî ê de, bi mejî ên ku ji mijar ên din re ne mijûl bûn, wan gelek meh an di nav şêwirên sar, bênavber û rojane de derbas bûn; û di dawi ê de, bêyî ku ji hêzê bitirsin, an jî ji bilî h'ezkirina ji welatê xwe re, bin bandora tu hewesan bin, plana ku ji alî ê encûmen ên xwe yên hevbeş û pir yekdengî ve hatî çêkirin pêşkêşî xelkê kirin û pêşniyar kirin.
Bipejirînin, ji ber ku rastîyek wusa ye, ku ev plan tenê PÊŞNÎŞANDIN e, nayê ferz kirin, lê dîsa jî bila were ji bîrkirin ku ew ne ji pejirandina K'OR re, ne jî ji nûvekirina K'OR e tê pêşniyar kirin; lê ji bo wê nerazîbuna sist û eşkere a ku mezinahî û girîngî a mijarê daxwaz dike, û ya ku bêguman divê werbigire. Lê ev yek (wekî ku di jimare a berê a vê gotarê de hate destnîşan kirin) ji ya ku tê xwestin bêtir tê xwestin, ku wusa were hesibandin û vekolîn. Ceribandina li ser bûyerek berê me hîn dike ku em di hêvi ên waha de pir dilpak nebin. Hîn jî nayê ji bîrkirin ku fikarên baş ên ji xetere a nêzik, gel ên Emrîk'e teşwîq kirin ku Kongreya bîranîna 1774-an pêk bînin. Dîsa jî di bîranîn ên me de teze e ku çapemenî çiqas zû dest bibelavok û rojname ên heftane li dijwarê wan tedbîran kir. Ne tenê gelek ji efser ên hukmatê, yên ku guh didin ferman ên berjewendî ên kesane, lê yên din jî, ji ber texmînek xeleta encam an, an bandora nederbasdara girêdanên berê, an ambargoya wan li tiştên ku biberjewendîya giştî re neguncaw in armanc dike, di hewlên xwe de bêwestan bûn ji bo ku xelk şîretên wê kongreya niştimanperwer red bikin. Birastî gelek kes hatin xapandin, lê pirranîya gel biaqil fikirê û biryar da; û kêfxweş in ku ew bi ramana ku wan wusa kir.
Wan dih'esiband ku Kongre ji gelek mirov ên jîr û xwedî ezmûn pêk tê. Ku, ji dever ên cuda yên welêt hatin civandin, wan bi xwe re birin û ji hev re gelek agahdarî ên kêrhatî ragihandin. Ku, di dema ku wan bihev re di lêkolîn û nîqaşkirina li ser berjewendî ên rastî ên welatê xwe re derbas bûn, divê ku wan di wê serî de zanînên pir rast bidest xistin. Ku ew biferdî û biazadî û bextewarî a giştî re eleqedar bûn, û ji ber vê yekê meyla wan ji erka wan nekêmtir bû ku tenê tedbîrên waha pêşniyar bikin ku, piştî nîqaşa herî gihîştî, ew birastî jîr û şîret difikirin.
Van û raman ên bi vî rengî wê gavê hîşt ku gel pir xwe bispêre dadwerî û durusti a Kongre ê; û wan şîret ên wan girtin, tevî huner û hewildan ên cûr be cûr ku wan ji vê yekê dûr bixin. Lê heke gel ên bi giştî sedem hebûn ku bawerî a xwe bizilamên wê Kongre ê bînin, yên ku hindik ji wan bitevahî hatine ceribandin an jî bigelemperî hatine nas kirin, hê bêtir sedemek wan heye ku hurmetê bidin dadbar û şîretên kongre ê, ji ber ku baş tê zanîn ku hinek ji endam ên herî binav û deng ên wê kongreyê ku ji wê demê ve ji bo niştimanperwerî û şiyanên xwe hatine ceribandin û bidadwerî hatine pejirandin û di bidestxistina zanyarî ên sîyasî de p'îr bûne, ew jî endam ên vê kongre ê bûn û zanîn û ezmûna xwe ya berhevkirî tê de hilgirtin.
Hêja î gotinê ye ku netenê kongreya yekem, lê her kongreya biserketî û herwaha kongre a derengmayî, hertim bigel re difikire ku bextewarî a Emrîk'e bi Yekîtî a wê ve girêdayî e. Parastin û mayîndekirina wê armanca mezina gel bû di avakirina wê peymanê de, û ew jî armanca mezina plana ku peymanê şîret li wan kiriye ku bipejirînin. Ji ber vê yekê, bi çi rewatî ê, an ji bo çi mebest ên baş, di vê heyama taybetî de hewildan ên hin kesan têne kirin ku girîngîya Yekîtî ê kêm bikin? An jî çima tê pêşniyar kirin ku sisê an jî çar konfederasyon ji yekê çêtir be? Ez di hişê xwe de bawer im ku gel herdem li ser vê mijarê rast fikirîye, û girêdana wana gerdûnî û yekgirtî bi doza Yekîtî ê ve girêdayî sedem ên mezin û giran e, ku ez ê hewl bidim ku di hin gotar ên paşerojê de pêşbixim û rave bikim. Ewên ku fikra cîgirkirina çend konfederasyon ên cihêreng di jûreya plana peymanê de pêş dixin, xuya ye ku bizelalî texmîn dikin ku redkirina wê dê berdewamîya Yekîtî ê bixe xetera herî mezin. Bêguman ew ê wusa be, û ez ji dil dixwazim ku ji hêla her hemwelatîyek baş ve bizelalî were pêş kirin, ku gava ku hilweşîna Yekîtî ê hat, Emrîk'e sedemek hebe ku bigotin ên helbestvan ve biqîre: "OXIR BE! OXIR BE JI HEMÛ MEZINTÎYA ME RE!”
Alexander Hamilton dest bi nîvîsandina kaxiz ên Federalîst e kir bi hevkarên xwe re, John Jay û James Madison ve. Ji bo piştgirî ji destûrek nû re saz bikin û pêş ve bibin. Gotara yekem a Federalîzmê pir bihûrgilî, pir binav û deng û pir bibaldarî hat amade kirin da ku wêneyek pir erênî û pêwîst ji destûra nû bide. Ji ber temaşevan ên xwe, Hamilton di jêhatîbûna xwe a nivîsandinê de û hem jî nêzîkatî a xwe a ji bo pirsgirêka di dest de pir jêhatî bû. Temaşevan ên wî ji kolonî ên berê bûn û h'emû jî xwedî ên mal bûn û mêr bûn û dewlemend bûn û Englo-Sakson bûn û xwendî bûn, ku di nav pergalên damezrandî ên kolonî an de xwedî cîh bûn. Her çend, wî bizelalî li ser rola berjewendî ên taybetî, komên berjewendîxwaz û hewildanên wan ji bo domandina statûkoyê tekez kir jî, stratejî a wî ya sêwirana baş hîşt ku ew li ser xetek pir xweş bimeşe da ku kesek ji xwedî ên axa hêzdar aciz neke. Dema ku masê li ser muxalefetê zivirand û bi hostayî sûcên wan ji wan re vedigerîne jî, ji sûcên êrîşkar û berteng dûr disekine.
Alexander Hamilton (1755-1804)
Federalîst 1 bi eşkeretî destpê dike ku hukmata federala heyî encama qezayek û zorê e; her wiha têkçû. Ew bi hostayî bersivê dide tohmetên ku dibêjin Fedralîst an bixwe xizmeta xwe dikin, di hema demê de biheman tohmetbarî rê li dijkar dixin, bêyî ku bi awayekî eşkere êrîşkar bike. Digel wêneya neyînî a nêrîna dijkarbûne, ew bi jêhatî radixe pêş çavan, zû şaxek zeytûnê ji wan re dirêj dike. Ji Hamilton re, dibe ku van hêzên dijber bi rastî bawer bikin ku ew rast in bêyî ku niyeta xirab hebe ku desthilatdarî ê bigire. Dibe ku ew biqasî meriv ên din baş in, lê di bawerî ên xwe de xelet têne şîrove kirin. Berî ku ew êrîşek bitaktîk li ser alî ên dijber bike, ew girîngî a nehovîtî tekez dike. Hamilton awa ên wan ên pir bi deng, xerab û xîret rexne dike ku raman ên xwe pêş ve bibin da ku yên din veguherînin.
Hamilton vedigere ser armanca xwe a piştî ku, pir hovane, lê bi rêzdarî, li dijberên xwe, taktîkên wan dixist û di navbera taktîk û mebest ên her du alî an de wekheviyê dikişand bêyî ku guhnede ku nîşan bide ku alî ê wî ê nîqaşê ê hêja e. Ew naxwaze dijberên xwe tene bihêle, berevajî vê yekê, ew dixwaze bala wan bikşîne ser pêşniyara xwe. Ew ji wan re zelalî û rastî ê pêşkêş dike. Ew ne li ser wî e; ew li ser tiştên ku ew ji temaşevan ên xwe re pêşkêş dike, hewcedarî û daxwazên wan e. Paşê ew mijar ên ku ew ê bizelalî û rastî pêşkêşî wan bike, rêz dike. Hamilton dûbare dike ku piştî ravekirinên wî ên van mijaran, dê temaşevan ên wî razî bibin, û dê piştgirî bidin doza wî a hêja.
Qerta Sêzdeh Serdest ên Emrîk'e li 1775
Ew gotinên xwe bihişyariyekê diqedîne: hilweşandina hukmata federala heyî dê bibe sedema karesatekê. Sedema Hamilton a derxistina makezagona nû ew e ku bersivê bide kes ên ku destnîşan dikin ku berê destûrek heyî, û hukmatek federal hebû. Ew diyar dike ku tewra hukmata federala heyî jî di metirsî ê de bû ji ber ku yên ku dibin kul bucaxan da digotin ku piştgirî ji dewlet ên serbixwe an konfederasyonê re berhev bikin jî hebûn. Ew tekez dike ku ev êl ên nû, heke werin damezrandin, dê dawî a wan hemû an be. Di dawî ê de, ew soz dide ku bi gotarek nû vegere ku, bi taybetî, xala wî a paşîn.
Di Federalist 1 de, Hamilton hin êrîşkarîyek li hember muxalefetê nîşan da, hin xweparastin da ku niyeta tevgerê zelal bike û hin dilovanî bigihandina muxalefetê re da ku ji wan re xilazî ê ji bo vir û nebawerî ên wan pêşkêş bike. Ji ber ku Hamilton dibêje ew bawer dike ku evnê din meriv ên baş in. Ev gotar eşkere dike ku çawa her du alî di encama her guhertinek li ser hukmata federal de berjewendîyek mezin hebû. Her alîyek, bimafdarî, alî ê din bidestkeftî ên madî û berjewendî a xwe a li dijî berjewendî a giştî tawanbar kir. Di gotarê de bi kurtî li ser xurtkirina desthilata hukmata federala navendî û yekkirina welatê nû hatî damezrandin ku ji sêzdeh kolonî ên berê pêk dihat, sekinî. Armanca Hamilton ew bû ku qonaxê ji gotar ên pêşeroj re saz bike û tawan ên li dijî Federalîstan paqij bike. Bêguman, ev gotar armanca xwe de serkeftî bû.
PIŞTÎ ceribandina bêkêmasîya bêserûberîya e'şîra berxwedêr, ji we tê xwestin ku hûn li ser Destûra Bingehînek nû ji bo êl ên Yekbû ên Emrîk'e şêwir bikin. Mijar girîngîya xwe dîne ziman; di encam ên wê de ji hebûna YEKÎTÎ ê tiştek kêmtir fêm nakin, ewlekarî û dilxweşî û pareztin ê beşên ku ew ji wan pêk tê, çarenûsa padşahî yek ji gelek alî an ve herî balkêşê cîhanê e. Gelek caran li ser gel ên vî welatî ve hatî e gotin bi reftar û nimûneya xwe, ji bo pirsa girîng biryar bidin, gelo civakên mirovan bi rastî dikarin ji ser biriqanî û bijartinê êlek baş saz bikin an na, an gelo ew her car bêçar in ku ji bo destûrên xwe ên siyasî bi qeza û zorê ve girêdayî bin. Heke di gotinê de rastîyek hebe, qeyrana ku em pê re hatine, dibe ku wekî serdema ku ew biryar tê de were h'esibandin; û hilbijartineke şaş a beş a ku em ê tevbigerin, di vê nêrînê de dibe ku wekî bextreşîya giştîya mirovahî ê were h'esibandin.
Alexander Hamilton (1755-1804)
Ev metel wê kirinên xêrxwazî ê li ên welatparêzî ê zêde bike ji bo bilindkirina dilxwazîya ku divê hemî meriv ên baldar û baş ji bûyerê re dilsoj bikin. Dê bextewar be ku bijartina me ji hêla qey gotinê dadperwerîya berjewendî ên me ên rastîn û neşaş û bêalî ve were rêvekirin, ji hêla metel ên ku bi berjewendî a gelemperî ve ne girêda î pakbûna gel be. Lê ev tiştekê bûyînê zêdetir dilxwezî e. Ev plana ku ji nîqaşên me re hatî pêşkêş kirin bandorê li gelek berjewendî ên taybetî dike, li ser gelek sazî ên herêmî nûjen dike, ne ku tevli nîqaşa wê ya cûr be cûr tiştên ku ji hêjayî ên wê re biyanî ne, û nêrîn û azwerî û pêşdarazî ên ku ji vedîtina rastiyê re hindik in.
Ji astengên herî dijwar ên ku Destûra Bingehîn a nû dê pê re rû bi rû bimîne, bihêsanî dikare berjewendiya eşkere ya çînek diyar a mirovan li her êlê were diyar kirin ku li hember hemî guhertinên ku dibe ku xetereya kêmkirina hêz, destkeftî û encamên erkên ku ew dibin dezgehên êlê de dixwazin bimînîn; û ewnên hurîfî ên berevajî ya çîneke din a mirovan, yên ku dê yan hêvî bikin ku bi tevliheviyên welatê xwe xwe mezin bikin an jî dê xwe bi nêrînên bixwedê ên bilindkirina ji dabeşkirina padşahî di nav çend êlên bixwe de ji yekbûna wê ya dibin yek hukmatê de xweştir bikin.
Lêbelê, ne sêwirana min e ku ez li ser çavdêrî ên bi vî rengî rawestim. Ez baş dizanim ku ew ê nerast be ku meriv dijberî a her komek zilaman (tenê ji ber ku rewşên wan dibe sedema gumanan) di nav nêrînên menfeet û bihîret de çareser bike. Rastî ê me mecbûr bike ku em bipejirînin ku meriv ên waha jî dibe ku ji hêla niyet ên rast ve werin xebitandin; û nayê guman kirin ku piranî a dijberî a ku xuyabûna xwe kirîye, an jî dibe ku ji vir şûnda xuya bibe, dê ji çavkanî an derbikeve, bikêmanî û bêqusûr, heke nerêzdar be - xeletiyên rastîn ên hişê ku ji ber çavnebarî û tirsên pêşwext ji rê derketine. Ewqas gelek bi rastî û ewqas hêzdar in ku sedemên ku ji dadkirinê re nerastiyek derewîn dikin, ku em, gelek caran, mirov ên aqilmend û ciwan li ser xelet û hem jî li alîyê rastê pirsên yekem ên civatê dibînin. Ev rewş, ger bi rêkûpêk were şopandin, dê dersek nermbûnê bide wan kesên ku di her gengeşî ê de ewqas bi rastbûna xwe razî ne. Û sedemek din a hişyarî ê, di vî warî de, dibe ku ji biriqanî were derxistin ku em her gav nebawer in ku yên ku rastiyê diparêzin ji dijberên xwe ji prensîbên paqijtir bandor dibin. Aborî û hovîtî û dijminatiya şexsî, dijberiya partiyê û gelek mebestên din ên ku ji van nepesindartir in, di heman demê de li ser kesên ku piştgirî dikin wekî yên ku li dijî aliyê rast ê pirsê ne, kar dikin. Heke ev serkêşî nermbûnê jî tunnebûna, ji wî rihê bêhnfire ku her carê taybetmendiya partiyên siyasî dike, tiştekê xerabtir nedihat nirxandin. Ji ber ku di sîyasetê de jî, di olê de jî, bi agir û şûr guhûrandina olê jî bi heman awayî pûç e. Herezî ên di her duyan de kêm kêm dikarin bi çewsandinê werin derman kirin.
Lê dîsa jî, her çendî ku ev hestên hanê tenê bêne destûr kirin, me ji xwe nîşaneyên têr hene ku ew ê di vê yekê de jî wekî hemî bûyerên berê ên nîqaşên mezin ên neteweyî pêk were. Dê lehîyek ji hestên hêrs û xerab berde. Ji bo ku em li ser reftarên alî ên dijber dadbar bikin, em ê bigîhîjin wê encamê ku ew ê bi hev re hêvî bikin ku rastdariya ramanên xwe eşkere bikin, û bi bilindbûna daxûyanî ên xwe û bi talbûna nefspiçûkên xwe, jimara bawerkar an xwe zêde bikin. Zehmetî a ronakbîrî a ji bo enerjî û karbidestî a hukmatê dê wekî dûndana dilpakî a hêzdar a zorbe û dijminê rêzman ên azadî ê were qedexok kirin. Hesûdî bûneke zêde a ji bo metirsî a li ser mafên mirov an, ku bi gelemperî sûcê serî e ne ji dil, dê tenê wekî teht û fêlbazî ê were nimandin, wekî kemînek kevnare a dengdar li ser hesabê berjewendî a giştî. Dê ji alîyekê ve were ji bîrkirin ku çavnebarî herdem e'deta evînê e, û ku şaî a rûmetê a azadî ê birihê bêbawerî a teng û bêazadî ve girêdayî e. Ji alî ê din ve, dê bi heman awayî were ji bîrkirin ku hêza hukmetê ji bo ewlehî a azadî ê girîng e; ku, di hizirkirina dîwaneke saxlem û baş de, berjewendî a wan qet ji hev nayê veqetandin; û ku metirsîyek metirsîdar pir caran li pişt maskeya taybetî a xîreta mafên mirovan ji dibin xuyangî a qedexekirî a xîreta ji bo bihêzbûn û karbidestî a hukmetê de radibe. Dîrok dê hînî me bike ku ji ya paşîn re rêyek pir diyartir ji bo destpêkirina zilmkarî e hatî e dîtin û ji wan zilamên ku azadî ên komaran têk birin, piranî a wan bi dayîna mehkemeyek berbiçav dest bi kariyera xwe kirine. Destpêkirina axaftin û dawîkirina zaliman.
Di çarçove a çavdêrî ên berê de, çavê min hebû, hevwelatî ên min, ku hûn li hember hemû hewldanan, ji kîjan çarçovê dibe bila bibe, ji bo ku bandorê li biryara we bike di demek herî dawî de ji bo bextewarî a we, ji hêla her tiştî ve, li ber çavê min bû. Bandor ên ji bilî ên ku dibe ku ji delîlên rastî ê derkevin. Hûn ê, bêguman, di heman demê de, ji çarçoveyek giştî a wan berhev bikin, ku ew ji çavkaniyek ne dijminatî a Destûra Bingehîn a nû derdikevin. Erê, hevwelatî ên min, ez ji we re xwedî ê wê yekê me ku, piştî ku ez bi baldarî li ser wê sekinîm, ez eşkere di wê bawerî ê de me ku berjewendî a we ye ku hûn wê qebûl bikin. Ez di wê bawerî ê de me ku ev rêya herî ewledar e ji bo azadî, rûmet û bextewarî a we. Ez bandor nakim li dilsojî ên ku ez rastî nizanibim nîşan bikim. Gava ku min biryar da, ez ê we bi xuyangê şêwirdarî ê xweş nekim. Ez bi eşkerehî bawerî ên xwe ji we re qebûl dikim, û ez ê bi serbestî sedemên ku ew li ser hatine damezrandin ragihînim ber we. Hişmendî a niyeta baş, nezelalî ê red dike. Lêbelê ez ê li ser vê yekê pîşeyan zêde nekim. Divê mebest ên min di depoya sîngê min de bimînin. Bersivkê min dê ji herkesî re vekirî bin, û dibe ku ji hêla herkesî ve bêne darizandin. Ew ê bikêmanî birihek ku dê doza rastî ê riswa neke werin pêşkêş kirin.
Ez pêşniyar dikim, di rêzek gotaran de, li ser hûrgulî ên balkêş ên jêrîn nîqaş bikim:
JI BO SERXWEBÛNA WE YA SÎYASÎ KETÎYA YEKÎTÎYÊKÊSÊRÎYA ÊL ÊN NIHA JI BO PARASTINA WÊ YEKÎTÎYÊ PÊWÎSTÎ A HUKMATÊN KÊMÎ KÊM BI WÊ PÊŞNÎYARÊ BI WÊ ENERJÎKIRIN, JI BO GIHANKIRINA VÊ ARMANCÊ PÊKANÎNA DESTÛRÊN PÊŞNÎŞAN JI LI RÊZMAN RASTÎ A HUKMATA KOMARÊ RE ANALOJÎ A WÊ LI BER DESTÛRÊ DEWLETA XWE YE û herî dawî, EWLEHÎYA ZÊDE A KU QEBÛNA WÊ DÊ JI PARASTINA WÊ CURÊN HUKMATÊ, JI AZADÎ Û MALKETÊ DE BIKE.
Di pêşveçûna vê nîqaşê de ez ê hewl bidim ku bersivek têrker bidim hemî liberrabûnê ku dê derketine holê, ku dibe ku xuya bibe ku tu maf li ber çavê we heye.
Dibe ku zêde bê metel ên ku meriv bersivk ên ji bo nîşan kirina bikêrhatina YEKÎTÎ Ê pêşkêş bike, xalek, bêşik, bikûrahî li ser dilê laşê mezin ê gelê her e'şîr hatî e xemilandin, û yek, ku dikare were xeyal kirin, tunne ye. Lê rastî ev e, ku em berê dibihîzin ku ew di derdorên taybetî ên kesên ku li dijî Destûra Bingehîn a nû de ne, dibîhîzin, ku sêzdeh êl ên ji bo her pergal ên gelemperî pir pir in, û ku em neçar in ku serî li êl ên cûda ên beşên cûda bidin ya tevayî. Ev gotin, bi buyînek'e mezin, wê gav bi gav bête belav kirin, heya ku dengdêrên wê hebin ku têra razîbûna wê bike. Ji bo kesên ku bikaribin nêrîneke berfireh li ser mijarê bibînin, tiştek ji bûyînekê din pejirandina Destûra Bingehîn a nû an parçekirina Yekîtî ê ne diyartir e. Ji ber vê yekê ew ê bikêrhatî be ku meriv dest bi vekolîna berjewendî wê Yekîtî ê, hin xerabî ên, û xetere ên muhtemel ên ku her dewlet ji hilweşîna wê re rû bi rû bimîne, were dest pê kirin. Li gorî vê yekê dê bibe mijara navnîşana min a paşîn.
